Portmap Rotterdam

‘Rotterdam kan kwart van CO2-reductie Nederland realiseren’

30-09-19 17:26

De Rotterdamse haven en industrie kan in haar eentje 20 tot 25% van de Nederlandse CO2-doelstelling voor 2030 realiseren. Maar dan is er wel een actievere rol van het Rijk nodig, stelt Allard Castelein, CEO van Havenbedrijf Rotterdam.

Het Havenbedrijf Rotterdam werkt samen met het bedrijfsleven in de regio aan een reeks projecten die bijdragen aan de energietransitie. De CO2-reductie door deze projecten telt op tot zo’n 12 mton. De doelstelling van het kabinet is om in Nederland in 2030 in totaal 48,7 mton CO2 te reduceren. Dat betekent dat de Rotterdamse projecten 20 tot 25% van de totale Nederlandse ambitie kunnen realiseren. Maar dan moet de boel volgens Castelein wel integraal worden benaderd, met inmenging van het Rijk. 

“Juist omdat in een klein deel van Nederland zoveel transitieprojecten plaatsvinden, is maatwerk voor dit gebied nodig. De energietransitie is complex en veel projecten hangen met elkaar samen. Dat vraagt om een integrale benadering van het cluster en goede samenwerking tussen overheid, bedrijven en het Havenbedrijf, schrijft de topman van het Havenbedrijf Rotterdam aan minister Eric Wiebes, van Economische Zaken en Klimaat.

Castelein benadrukt dat als Rotterdam alle nu lopende projecten realiseert, hier drie keer zoveel CO2-reductie plaatsvindt als de stad zou moeten doen bij een evenredige verdeling van de reductiedoelstelling over de Nederlandse industrie.

Stap voor stap
Het Havenbedrijf heeft de ambitie om de haven koploper van de energietransitie te laten worden. Dat is goed voor het klimaat, en kan tegelijkertijd gunstig zijn voor het vestigingsklimaat. De haven en de bijbehorende industrie gaan stap voor stap naar CO2-neutraal.

In stap 1 nemen de betrokken partijen diverse efficiency-maatregelen. De projecten waar de industrie, het Havenbedrijf en verschillende andere partners momenteel aan werken zijn:

  • het gebruik van restwarmte om woningen, bedrijfsgebouwen en kassen te verwarmen met behulp van warmtenetten
  • het afvangen en opslaan van CO2 onder de Noordzee
  • de productie van waterstof
  • de aanlanding van windenergie van de Noordzeede ontwikkeling van extra infrastructuur voor waterstof en elektriciteit
  • diverse recycling-projecten
  • het vergroten van de productie van biobrandstoffen. 
Ook in de logistiek lopen projecten zoals elektrische binnenvaart en verduurzaming van de zeescheepvaart.
In stap 2 gaat het om de ontwikkeling van een nieuw energiesysteem, gebaseerd op groene elektriciteit en waterstof in plaats van olie en aardgas. Er lopen op dit vlak momenteel 8 projecten in de Rotterdamse haven.

Tot slot gaat het bij stap 3 om vervanging van fossiele grondstoffen. Dit kan door gebruik van biomassa, gerecyclede materialen en groene waterstof. Hier zijn 6 projecten gedefinieerd in de Rotterdamse industrietak. Daarnaast lopen er projecten om de logistieke ketens naar, in en van de havens te verduurzamen, waarbij ook het Havenbedrijf Rotterdam en de industrie betrokken zijn, met als doel een klimaatneutraal transport in 2050.

Bedenkingen bij kabinetsvoorstel
Het Havenbedrijf ziet het kabinetsvoorstel voor het Klimaatakkoord van eind van dit jaar vooral als een kans om de energietransitie te versnellen, maar heeft ook bedenkingen bij het voorstel. Met name de voorgestelde invoering van een CO2-heffing in 2021 is punt van grote zorg, schrijft Castelein. “Het ombouwen van productieprocessen in de industrie kan niet op zo’n korte termijn. En de noodzakelijke infrastructuur voor transport van bijvoorbeeld CO2, waterstof en restwarmte ontbreken nog vrijwel geheel. Bedrijven kunnen daardoor niet het tempo van de invoering van de extra belasting bijhouden.”

Volgens de CEO van Het Havenbedrijf gaat de aandacht van de rijksoverheid nu vooral uit naar het nationale niveau en nationale beleidskaders, terwijl de grote industrieclusters, Rotterdam voorop, juist behoefte hebben aan maatwerk op clusterniveau. “Dat maatwerk betekent dat het beleidsinstrumentarium van de overheid adequater en doelgerichter, minder generiek moet zijn. Nu doet zich nog regelmatig de situatie voor dat projecten vertragen omdat het Rijk eerst een visie of beleidskader wil opstellen.”

Het centraal stellen van het cluster moet volgens Castelein ook een versnipperde aanpak door de overheid (verschillende ministeries, provincie, gemeente) tegengaan. In het SER-advies ‘Nationale klimaataanpak voor regionale industriële koplopers’ wordt eveneens gepleit voor een gerichte benadering van industriële clusters door het Rijk. Ook verschillende grote bedrijven in de regio zijn voorstander van een gerichte clusterbenadering. 

Rotterdam als koploper
Om Rotterdam daadwerkelijk 20 tot 25% van de nationale CO2-reductie te laten realiseren stelt Het Havenbedrijf voor om vanuit het Rijk een organisatiestructuur op te zetten die als counterpart voor het Rotterdamse projectteam energietransitie kan functioneren. “Dat moet zorgen voor een integrale benadering en tijdig signaleren c.q. oplossen van knelpunten. Zo kunnen we gezamenlijk Rotterdam tot ‘fieldlab, frontrunner en flagship’ van de energietransitie maken.”