Portmap Rotterdam

Nieuwe zwavelregels zetten scheepvaart op z’n kop

15-01-20 12:06

Sinds 1 januari 2020 moet de scheepvaart wereldwijd voldoen aan strengere regels voor de uitstoot van zwavel. Dat komt de luchtkwaliteit in havensteden ten goede. Voor de rederijen hangt er een serieus prijskaartje aan, die uiteindelijk zal worden doorberekend aan de consument, is de verwachting.

Varen op zee mag alleen nog op brandstof die maximaal 0,5% zwavel bevat, terwijl de grens voorheen nog in de meeste gevallen op 3,5% lag. Dat betekent dat er meer geld moet worden neergelegd voor brandstof. De prijs van laagzwavelige stookolie ligt ongeveer 5 procent hoger dan de hoogzwavelige stookolie. Naar verwachting gaat het om zo’n 14 dollar per duizend liter en gemiddeld gaat er in een schip tussen de duizend tot tienduizend ton aan brandstof. Containerreus Maersk heeft laten doorschemeren dat door het naleven van de strengere milieunormen minstens twee miljard dollar moet worden opgeteld bij de jaarlijkse brandstofrekening.

De extra brandstofkosten raken niet alleen scheepvaartbedrijven, maar uiteindelijk ook de consument. “Die kostenverhoging wordt vast doorberekend in producten van overzee" liet Niels Groenewold van de Verenigde Tankrederij onlangs al doorschemeren aan RTV Rijnmond.

Voldoende voorraad

Wereldwijd is de vraag naar laagzwavelige stookolie groter dan het aanbod. Maar in de haven van Rotterdam is er voldoende laagzwavelige brandstof beschikbaar. Het Havenbedrijf Rotterdam heeft hier jaren terug namelijk al samen met de oliemaatschappijen in geïnvesteerd.

Alleen schepen die gebruik maken van een rookgasreiniger (een zogenaamde scrubber) mogen nog gebruikmaken van zware stookolie. Dit systeem ‘wast’ de zwavel uit de uitlaatgassen. Containerrederijen MSC is het meest actief op de scrubbermarkt en heeft er zo’n 250 besteld. Concurrent Evergreen investeerde honderden miljoenen in zo’n 150 scrubbers en Maersk heeft op 140 schepen scrubbers laten inbouwen.

Volgens gegevens van databureau Alphaliner is 5,9% van het totale aantal containerschepen in januari 2020 uitgerust met een scrubber. Een ander alternatief is vloeibare aardgas (LNG).

Wie gaat dat betalen?

De kostenstijging heeft uiteraard gevolgen voor de containertarieven. ING Bank voorspelt voor de lijnvaart dat door de nieuwe zwavelregels het containervervoer tot wel 25% duurder kan worden. Omdat rederijen de extra kosten niet alleen kunnen dragen wordt een deel daarvan doorbelast aan de klanten in de vorm van toeslagen (‘low sulphur surcharge’). Sommige verladers vrezen dat reders de zwaveltaks misbruiken om hun marges op te krikken. Of dat echt zo is moet in de loop van 2020 blijken, aldus verladersvereniging Evofenedex.

Controles via steekproeven

De havenautoriteiten controleren steekproefsgewijs of de zeeschepen zich aan de maatregel houden. Wie zich niet aan de regels houdt, riskeert een fikse boete. Daarbij wordt ook gebruik gemaakt van zwavelvliegtuigen en een zogenaamde zwavelsnuffelpaal die te veel uitstoot detecteert. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) heeft zijn ‘snuffelpaal’ in de Rotterdamse haven onlangs verplaatst van Hoek van Holland naar het ‘Lage Licht’ van de Splitsingsdam tussen de Nieuwe Waterweg en het Calandkanaal. Daarnaast kan een ingenieus vliegtuigje met sensoren tijdens de vaart de zwaveluitstoot controleren. Op die manier is de ILT er eerder bij en kunnen er aanzienlijk meer schepen gecontroleerd worden. Er dient volgens de wet wel altijd een dubbelcheck te worden uitgevoerd met een tankmeting aan boord van het schip zelf.

Er ligt al een aantal aangiftes ter beoordeling bij het Openbaar Ministerie. Het OM bepaalt uiteindelijk wanneer de reder voor de rechter komt en een boete kan verwachten. Met een foute brandstoftank mag een schip sowieso de haven pas verlaten als de juiste brandstof is ingenomen. De kosten voor het stilliggen lopen al snel op tot tienduizenden euro's.