Portmap Rotterdam

Energietransitie in Rotterdamse haven te traag en te duur

16-10-19 12:59

De capaciteit van de huidige elektriciteitsnetten en aansluitingen in de Rotterdamse haven is onvoldoende om de energietransitie in lijn met het Klimaatakkoord van Parijs mogelijk te maken. De huidige aanpak om hierin verandering te brengen laat bovendien te wensen over. Het budget is te krap, de voortgang wordt belemmerd door de huidige wet- en regelgeving en de Rotterdamse industrie deelt te weinig informatie om op tijd te kunnen investeren in verzwaring van het elektriciteitsnet.

Dat blijkt uit een gezamenlijke studie van het Havenbedrijf Rotterdam en netbeheerders Stedin en TenneT. De komende decennia neemt de vraag naar (groene) elektriciteit vanuit de Rotterdamse industrie fors toe. Het gaat volgens experts om een verdubbeling of mogelijk zelfs een verviervoudiging van de vraag naar elektriciteit. Dit betekent dat een serieuze verzwaring van het elektriciteitsnet nodig is, terwijl de fysieke ruimte voor extra infrastructuur beperkt is. Bovendien zijn de doorlooptijden voor het realiseren van nieuwe hoogspanningsstations en -verbindingen lang (3 tot 10 jaar). 

Uit de studie blijkt verder dat bedrijven terughoudend zijn met het delen van informatie over aankomende projecten, mede omdat deze informatie als concurrentiegevoelig wordt gezien. “Het gevolg is dat noodzakelijke investeringen te laat in beeld komen. Een proactieve aanpak van het bedrijfsleven, het Havenbedrijf, netbeheerders en de overheid is vereist”, schrijven de onderzoekers in hun rapport.

Drie aanbevelingen

In de studie worden drie aanbevelingen gedaan om te zorgen dat de noodzakelijke verzwaring van het net tijdig en tegen zo laag mogelijke maatschappelijke kosten plaatsvindt:

1) Aanpassing van wet- en regelgeving om stapsgewijs vanuit een langetermijnvisie (2050) infrastructuur te realiseren in plaats van steeds op basis van individuele vragen van bedrijven te handelen. Zo kan het leggen van parallelle kabels voorkomen worden (lagere kosten), worden de doorlooptijden korter en worden fysieke bottlenecks geminimaliseerd.

2) Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) moet locaties direct aan de kust aanwijzen voor het grootschalig omzetten van elektriciteit (wind van zee) in waterstof en andere energiedragers. Transport van waterstof vergt namelijk veel minder ruimte en lagere investeringen dan transport van elektriciteit.

3) Er moet nu ruimte gereserveerd worden voor toekomstige elektriciteitsinfrastructuur, zodat stapsgewijs een robuust en toekomstbestendig elektriciteitsnet kan worden gerealiseerd.

Technische alternatieven

Om inzicht te krijgen in de benodigde aanpassingen aan het elektriciteitsnet, hebben de drie partijen uiteenlopende technische alternatieven verkend. Rode draad van de verzwaring van het net wordt meer transporteren op hogere spanningsniveaus (150 kV en hoger) en daarnaast op de lagere netvlakken (66 kV en lager) kleinere regio’s bedienen. Hiervoor zijn wel meer hoogspanningsstations nodig. Voordeel van deze oplossing is dat het aantal nieuwe ondergrondse kabels beperkt blijft en daarmee ook de aanspraak op schaarse ruimte in de leidingstroken.

Een ander kansrijk alternatief is het opdelen van het 150 kV-net in een westelijk, midden en oostelijk deel. Door in het distributienet meer verdeelstations te creëren, komen er uiteindelijk minder kabels in de leidingstroken en worden de aansluitkabels naar de klanten korter.

Beter samenwerken

De huidige regelgeving leidt ertoe dat nieuwe aanvragen van klanten voor extra aansluitcapaciteit los van elkaar en op volgorde van binnenkomst worden behandeld, omdat netbeheerders non-discriminatoir moeten handelen. Dit leidt er veelal toe dat (nieuwe) klanten met lange aansluitkabels met het openbare net worden verbonden en met aanzienlijke aansluitkosten worden geconfronteerd. Om hier verandering in te brengen is constructieve samenwerking tussen TenneT, Stedin en het Havenbedrijf de komende decennia cruciaal. “De elektriciteitsinfrastructuur wordt immers beheerd door twee netbeheerders, maar het is één samenhangend systeem. Het Havenbedrijf beheert de schaarse ruimte waarin dat netwerk zich bevindt en heeft daarnaast ook zicht op de andere voor de energietransitie benodigde infrastructuur”, aldus de onderzoekers.