Portmap Rotterdam

Coronavirus treft haven hard

12-03-20 11:22

De haven van Rotterdam heeft te maken met een ernstige 'corona-dip'. Opslagloodsen hebben veel meer plek vrij dan anders en havenbedrijven zetten zich schrap voor gebrek aan werk. Er is zelfs al een bedrijf dat werktijdverkorting voor havenarbeiders heeft aangevraagd bij het Rijk.

Logistieke bedrijven in de Rotterdamse haven zeggen te merken dat de productie en handel in China weer langzaam op gang komt. Maar zij verwachten dat er nog weken minder werk te doen is, zeker nu ook Italië zwaar getroffen is door de corona-uitbraak. "Het is op het ogenblik zeer onduidelijk hoe de situatie zich zal ontwikkelen", verklaarde Allard Castelein, topman van Havenbedrijf Rotterdam eerder deze week in diverse media.

Speciale regeling voor noodsituaties

Expeditiebedrijf Van Donge en de Roo uit Rhoon heeft inmiddels werktijdverkorting bij het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aangevraagd en gekregen. Het bedrijf vervoert 630.000 containers per jaar, vooral via de Rotterdamse haven, en maakt daarbij gebruik van zeeschepen, binnenvaartschepen, treinen en vrachtwagens. Een paar weken terug was de handel ongeveer 60 procent minder dan normaal. Het werk neemt nu weer iets toe, maar de export is nog steeds 30 procent minder en de import zelfs 40 procent.

Van Donge en de Roo maakt gebruik van een speciale regeling die is bedoeld voor bedrijven die getroffen worden door situaties die niet onder het gebruikelijke ondernemersrisico vallen, zoals brand, overstromingen en nu dus een uitbraak van het coronavirus. Bedrijven die hiervoor in aanmerking willen komen, moeten tijdelijk minstens 20 procent minder werk hebben. Voor de uren die de werknemers minder werken, kunnen ze een WW-uitkering aanvragen.

Handelsspanningen

Voor de uitbraak van het coronavirus was er al sprake van wereldwijde handelsspanningen. Als die spanningen met name met China blijven voortbestaan zou het volgens de topman van het Havenbedrijf Rotterdam wel kunnen dat bedrijven gaan nadenken over hun logistieke ketens en fabricage- en productieprocessen en weer meer lokaal gaan produceren. Voorlopig verwacht Castelein geen drastische veranderingen in de logistieke ketens van bedrijven die in China produceren, maar twee havenspecialisten waarmee het Algemeen Dagblad sprak verwachten dat deze trend de haven uiteindelijk wel werk gaat kosten.

Volgens haveneconoom Bart Kuipers van de Erasmus Universiteit Rotterdam laat de crisis zien hoe kwetsbaar de wereldwijde keten is. Bedrijven zijn al begonnen dichterbij en meer lokaal te produceren en de uitbraak van het coronavirus versnelt die trend. Bedrijven zullen hun toeleveranciers niet meer alleen in Azië kiezen, maar steeds vaker ook in Oost-Europa. Dit doen ze volgens Kuipers zodat ze dingen makkelijker aan kunnen passen en de productie meer in eigen hand te houden, waardoor ze ook sneller kunnen reageren op gebeurtenissen als de coronacrisis.

Kwetsbaar of geniaal?

Onno de Jong, consultant bij adviesbureau Ecorys stelt dat steeds meer bedrijven hun productie ook al terughalen vanwege de stijgende loonkosten in China. "De coronacrisis kan die beweging versterken, bedrijven komen er nu achter dat het toch wel handig is om de productie op het eigen continent te laten plaatsvinden. Een wereldwijd netwerk is als het werkt geniaal. Maar als het misgaat, blijkt het heel kwetsbaar. Dan ligt alles wereldwijd stil", zegt hij in het AD.

Hij verwacht dat als de verspreiding doorzet, de lading uit het Verre Oosten verder afneemt. Voor de Rotterdamse haven betekent dat minder grote schepen uit Azië en minder containers. Volgens De Jong kan het ook gunstig zijn voor Rotterdam als producten zoals kunststof en plastic voortaan weer meer in Europa gemaakt worden. In de haven wordt onder meer ruwe olie verwerkt tot brandstoffen en plastic. “Dit is echter wel de zoveelste wake-upcall voor bedrijven: ze moeten niet zo afhankelijk worden van een wereldwijd productienetwerk”, aldus de Jong.

Nieuwe kansen

De treindivisie van Van Donge en de Roo heeft het nu extra druk, mede door de uitbraak in Italië. Vrachtwagenchauffeurs weigeren daar naartoe te rijden, dus zitten de treinen tsjokvol. Daarnaast is er een treinverbinding van China naar Europa, zodat urgente handel toch vervoerd kan blijven worden. En zo biedt de crisis ook kansen en leidt het tot nieuwe inzichten. Het werk zal uiteindelijk wel terugkomen, is de verwachting. Maar bedrijven die geen vet op de botten zullen in de problemen komen.